Eskiçağ'da Spor

Eski Yunan toplumunda fiziksel eğitime, ahlaksal ve zihinsel eğitimin temeli olarak bakılırdı....Yunanlılar için spor, Homeros çağından başlayarak,  "en iyi ve en erdemli olana" ulaşmak için yapılan bireysel nitelikte bir yarış olarak algılamışlardır.

Eski Yunan'da spor ahlaki ve terbiyesi, kişinin temel ahlaksal erdemleri (adaleti bilgelik, mertlik, ölçülülük) ve toplumsal ahlaki ile iç içeydi.

Temel amacı "zihin ve beden açısından uyumlu bir kişilik" oluşturmak olan Eski Yunan eğitimi, retorik, gramer, matematik derslerinin yanında 7 yaşından 20 yaş ötesine kadar düzenli bir fiziksel eğitimi şartı koşardı...Çıplak(gymnoi) olarak çeşitli bedensel alıştırmaların yapıldığı gymnasion'lar gençlerin yaklaşık 17-18 yaşlarına kadar devam ettikleri ve ilerde büyük spor festivallerine hazırladıkları yerlerdi

Gymnasion'lar aynı zamanda, Yunan heykeltraşlarının sürekli geldikleri ve çıplak spor yapan gençleri seyrederek insan bedeni hakkında bilgi edindikleri atölyelerdi.

Eski Yunanlılar için beden eğitimiyle müzik eğitiminin birlikteliği, insanın hem ruhuna hem de bedenine ulaşım sağlamanın en temel yoluydu.

Koşu
Uzun atlama
Cirit atma
Disk atma
Güreş
Boks
Pankreas
Pentatlon

Atlı-araba yarışları

ilk kez İ.Ö 776'ta düzenlenmiş olan Olympia festivali...her dört yılda bir Temmuz ve Ağustos aylarında...bu festival Eski Yunanın her şehrinden ve her sınıftan insanın...

Olympia, Pindaros'un ideal atlet kavramı olan aidos'la (nezaket, saygı, alçak gönüllülük, dürüstlük) donanımlı, rakibine saygılı atletlerin yarış yeridir.

Eski Roma'nın spor oyunlarına bakış açısı...Eski Yunan felsefesinde ruh ve beden arasında denge sağlayıcı bir unsur olarak görülen fiziksel alıştırmalar, Eski Roma'nın geleneksel sıkı-disiplinli ahlakına ve ciddiyetine karşıt bir olguydu.

Pragmatist bir ulus olan Romalılar için spor bir amaç değil, araçtı.

...Yunan tarzında çıplak spor yapmayı soylu bir Romalı için utanç verici olarak nitemeleri dikkate değer bir olgudur. (Cicero, Tusculanea Disputationes)

...Circus'ta düzenlenen araba yarışları, Amphitheatrum'da düzenlenen ünlü Romalı gladyatör döğüşleri... ve insanlar ile vahşi hayvanlar arasındaki mücadeleler gelmektedir

Halkın ücretsiz olarak katıldığı, oldukça büyük bir masraf gerektiren bu tür spor oyunları ve... festival düzenlemek zengin ve soylu bir kamu görevlisinin işiydi.

Glatyatör Döğüşleri...tanrıların gazabının dindireleceğine ve döğüşçülerden birinin katledilmesiyle, gömü töreni yapılan kişinin ruhunun huzur kazanacağına inanılmaktadır...Roma'nın Cumhuriyet döneminde...özel oyunlar olarak bakılırdı....Cumhuriyet'in ilk yıllarında gladyatör olarak kullanılan kişiler, köle olarak yaşamkatansa onurlu bir kılıç darbesiyle ölmeyi tercih eden, silah kullanmada deneyimli savaş esirleri, suçlular, isyancılar veya bu işe gönüllü olanlardı.Sulla döneminden sonra gladyatörlerdein özel olarak eğitildikleri okullar açılmıştır

Döğüş sonunda yenilen tarafın canı, zafer kazananın keyfine bağlıydı..Gladyatörün ölümünü istemeyen halk giysilerinin veya mendillerini sallayarak bu isteklerini belirtir; ölümünü istediklerinde ise, başparmaklarını aşağıya doğru indirerek 'öldür' işaretini verirdi.

Çiğdem Dürüşken

Roma'da Rhetorica Eğitimi

Cicero, İ.Ö. 55 , De Oratore
Quintilianus, İ.S 88, Institutio Oratore

Antikçağ'da...'dili ikna edecek biçimde kullanma sanatı' olarak bilinen rhetorica,  Eski Yunanca rhetorike tekhne terimi ile karşılanır. Eski Yunanca rheter ya da rhetor, toplum önünde konuşan kimse, denir. Rhetoreuo terimi ise söz sanatını icra etme, toplum önünde konuşma, söylev anlamında kullanılır.

Romalılar Eski Yunan rhetorica tekniklerini benimsedikten sonra,  rhetorike tekhne terimini rhetorica, bu sanatın uygulayıcısını da rhetor demeyi uygun bulmuşlardır.Ancak latincede çoğu zaman Oro fiilinden türemiş orator, söz sanatının uygulayıcısı anlamında kullanılmıştır

Bunların yanında rhetorica sanatını karşılamak için eloquentia (etkili ve güzel söz söyleme sanatı) sözcüğü de oldukça sık kullanılmıştır.

..Türkçe karşılıkları rhetorike tekhne ya da Latince oratio terimi konuşma sanatı, söz söyleme sanatı, belagat, söylev ya da retorik...Rhetor ya da Orator terimi ise söylevci, konuşmacı,...ya da rhetor ya da retorikçi terimiyle karşılanmıştır.

Romalıların yaptığı ayrımla, rhetorica söz sanatlarının teknik bilgisi,  rhetor bu teknik bilgilere uzman olan ve bunları öğreten kişi, oratio bir topluluk önünde etkileyici konuşma yapma, orator, bir topluluk önünde etkileyici konuşma yapan kişi olarak kaşılamak anlam karmaşasını ortadan kaldırır.

Aristoteles...Rhetorica'yı sistematik bir sanat...konuşmak suretiyle bütün ikna etme yöntemlerini keşfetme yetisi..olarak tanımlamıştır. Tekhne Rhetorike adlı eseri... 

Platon..Rhetorica'yı..bir kandırma sanatı olduğunu söyler. Diyalektiği, gerçeği bulma yöntemi olarak savunur

...bize göre, Antikçağ'da rhetorica, öncelikle, belli bir konuşma eğitimi aldıktan sonra, siyasal alanda, mahkemelerde ve çeşitli törenlerde dinleyicilerin bir konuda ikna etmek için yöntemli konuşma sanatıdır; ikincil olarak, edebiyatın tüm alanlarında kullanılan söz sanatları dizgesidir.

Eski Yunan'da..rhetorica, toplumun demokratik bir ortama girmesiyle birlikte ortaya çıkmıştır.

İlk olarak İ.Ö.V...mahkemelerde halkın kendi hakkını, konuşma yetisi kullanarak savunması...Atina'nın düşü dünyasındaki ilginin insan ve toplum yaşamına kayması...sofistler...Attika rhetorları kanonu...Isokrates

...faydacı ve uygulamaya yönelik eğitim anlayışına sahip olan Romalıların 'orator' yaratma düşüncelerine cok uygundu...Rhetorica sanatı...Cumhuriyet döneminin ikinci yarısından başlayarak, İmparatorluk yıllarında yaşanan siyasal kargaşalıklardan etkilenmesine karşın...Roma'nın kültürünü oluşturmuştur.

Cicero'nun yarattığı Humanitas anlayışı rhetorica eğitimini temel alır... 

Quintilianus...Vir bonus dicendi peritus...konuşma ustası, iyi bir kişi - doğru düşünmenin ve doğru davranmanın simgesi..yaratacak olan yine rhetorica'dır

Eski Yunan...sofistler...bireysel kültür önem kazanmaya başlamıştı, yavaş yavaş insana kendi varlığını gerçekleştirmeyi başaran, kendi haklarına sahip otonom bir kişilik olarak bakılıyordu...dil ve edebiyatın önemi...sürdükleri savları kanıtlamak için eşseslilere ve mecaz kullanımlara ağırlık vermişlerdir.

Rhetorica sanatı Gorgias ile birlikte yöntemli ve düzgün konuşmanın ötesine geçip bütün edebiyata uygulanır hale gelmiştir...

Isokrates...büyük bir ahlak hareketinin de öncülüğünü üstlenen kişi oldu.Eğitim tarihinde humanist eğitim anlayışının babası olarak değerlendirilen...çıkış noktası zihinsel eğitimin yanında karakter eğitimi de sağlamaktı...Isokrates'in eğitimli insan tanımı daha sonra Romalıların...Vir bonus dicendi peritus olarak tanımladıkları ideal orator olacaktır.

Platon..Akademia

Aristoteles...Lykeion

Hellenistik dönemde...okullarda dil bilgisi ve edebiyattan başka konularda işleniyordu...Septem Artes Liberales (yedi özgür sanat)...gramer, rhetorica, dialektik, geometri, aritmetik, astronomi ve müzik....yüksek eğitim için felsefe ya da rheotrica okuluna giderdi.

Hermagoras...ileri düzeyde rhetorica eğitim-öğretiminin bulucusu...

Theophrastos..Enythmeme Üzerine ve Epikheireme...Biçim Üzerine adlı eseri teknik rhetorica bilgisi açısından oldukça önemlidir..

Cicero'nun deyişiyle 'bir oratorun bütün eylemi ve yeteneği, beş bölüme ayrılır'

1.Inventio..buluş..üzerine konuşulacak davanın temel sorunu..çürütmek yada da uygun kanıtlar...

2.Disposito...düzenleme

3.Phrasis..konuşma biçemi

4.Memoria..bellek

5.Pronuntiatio...söyleyiş

Çiğdem Dürüşken