Ölüme Övgü

Censor, eski Roma'da ahlak ve davranış işleriyle görevli yüksek dereceli devlet memuru

"...içine doğan düşünceleri bir düzene sokup aydınlatmadıktan, o düşüncelere okuru çeken tatları veremedikten sonra, yazmaya kalkışmak kişinin vaktini de kalemini de bağışlayamayacağımız ölçüde kötüye kullanması demektir."

"kein denebilecek önermeler ortaya koymayacağım, çünkü gördüğüm kadarıyla olasılıkların ötesine geçemem ben."

Statius:"İnsan gelecek kuşaklar için ağaç diker."...şu anı düşündüğümüz kadar geleceği de düşünmemizden başka ne anlama gelebilir ki?

Hem neye yarar ki gözyaşlarınız
Ölmedim ki ben,
Bakın dillerde dolaşıyor adım

Herkesçe bilinen bir Yunan atasözünün de dediği gibi " Her işi ustasına bırakın..."

Ruhun bir çeşit pencereleri olan duyu organları değil, kendisidir gören de, işiten de.Yine de zihin işlemez, dikkat etmezse, duyu organlarının yardımıyla hiçbir şey algılayamaz.

...Ama kimsenin kaçınamayacağı bir şeyin tek bir insanı perişan etmesi mümkün müdür?

Cicero

Roma'da Rhetorica Eğitimi

Cicero, İ.Ö. 55 , De Oratore
Quintilianus, İ.S 88, Institutio Oratore

Antikçağ'da...'dili ikna edecek biçimde kullanma sanatı' olarak bilinen rhetorica,  Eski Yunanca rhetorike tekhne terimi ile karşılanır. Eski Yunanca rheter ya da rhetor, toplum önünde konuşan kimse, denir. Rhetoreuo terimi ise söz sanatını icra etme, toplum önünde konuşma, söylev anlamında kullanılır.

Romalılar Eski Yunan rhetorica tekniklerini benimsedikten sonra,  rhetorike tekhne terimini rhetorica, bu sanatın uygulayıcısını da rhetor demeyi uygun bulmuşlardır.Ancak latincede çoğu zaman Oro fiilinden türemiş orator, söz sanatının uygulayıcısı anlamında kullanılmıştır

Bunların yanında rhetorica sanatını karşılamak için eloquentia (etkili ve güzel söz söyleme sanatı) sözcüğü de oldukça sık kullanılmıştır.

..Türkçe karşılıkları rhetorike tekhne ya da Latince oratio terimi konuşma sanatı, söz söyleme sanatı, belagat, söylev ya da retorik...Rhetor ya da Orator terimi ise söylevci, konuşmacı,...ya da rhetor ya da retorikçi terimiyle karşılanmıştır.

Romalıların yaptığı ayrımla, rhetorica söz sanatlarının teknik bilgisi,  rhetor bu teknik bilgilere uzman olan ve bunları öğreten kişi, oratio bir topluluk önünde etkileyici konuşma yapma, orator, bir topluluk önünde etkileyici konuşma yapan kişi olarak kaşılamak anlam karmaşasını ortadan kaldırır.

Aristoteles...Rhetorica'yı sistematik bir sanat...konuşmak suretiyle bütün ikna etme yöntemlerini keşfetme yetisi..olarak tanımlamıştır. Tekhne Rhetorike adlı eseri... 

Platon..Rhetorica'yı..bir kandırma sanatı olduğunu söyler. Diyalektiği, gerçeği bulma yöntemi olarak savunur

...bize göre, Antikçağ'da rhetorica, öncelikle, belli bir konuşma eğitimi aldıktan sonra, siyasal alanda, mahkemelerde ve çeşitli törenlerde dinleyicilerin bir konuda ikna etmek için yöntemli konuşma sanatıdır; ikincil olarak, edebiyatın tüm alanlarında kullanılan söz sanatları dizgesidir.

Eski Yunan'da..rhetorica, toplumun demokratik bir ortama girmesiyle birlikte ortaya çıkmıştır.

İlk olarak İ.Ö.V...mahkemelerde halkın kendi hakkını, konuşma yetisi kullanarak savunması...Atina'nın düşü dünyasındaki ilginin insan ve toplum yaşamına kayması...sofistler...Attika rhetorları kanonu...Isokrates

...faydacı ve uygulamaya yönelik eğitim anlayışına sahip olan Romalıların 'orator' yaratma düşüncelerine cok uygundu...Rhetorica sanatı...Cumhuriyet döneminin ikinci yarısından başlayarak, İmparatorluk yıllarında yaşanan siyasal kargaşalıklardan etkilenmesine karşın...Roma'nın kültürünü oluşturmuştur.

Cicero'nun yarattığı Humanitas anlayışı rhetorica eğitimini temel alır... 

Quintilianus...Vir bonus dicendi peritus...konuşma ustası, iyi bir kişi - doğru düşünmenin ve doğru davranmanın simgesi..yaratacak olan yine rhetorica'dır

Eski Yunan...sofistler...bireysel kültür önem kazanmaya başlamıştı, yavaş yavaş insana kendi varlığını gerçekleştirmeyi başaran, kendi haklarına sahip otonom bir kişilik olarak bakılıyordu...dil ve edebiyatın önemi...sürdükleri savları kanıtlamak için eşseslilere ve mecaz kullanımlara ağırlık vermişlerdir.

Rhetorica sanatı Gorgias ile birlikte yöntemli ve düzgün konuşmanın ötesine geçip bütün edebiyata uygulanır hale gelmiştir...

Isokrates...büyük bir ahlak hareketinin de öncülüğünü üstlenen kişi oldu.Eğitim tarihinde humanist eğitim anlayışının babası olarak değerlendirilen...çıkış noktası zihinsel eğitimin yanında karakter eğitimi de sağlamaktı...Isokrates'in eğitimli insan tanımı daha sonra Romalıların...Vir bonus dicendi peritus olarak tanımladıkları ideal orator olacaktır.

Platon..Akademia

Aristoteles...Lykeion

Hellenistik dönemde...okullarda dil bilgisi ve edebiyattan başka konularda işleniyordu...Septem Artes Liberales (yedi özgür sanat)...gramer, rhetorica, dialektik, geometri, aritmetik, astronomi ve müzik....yüksek eğitim için felsefe ya da rheotrica okuluna giderdi.

Hermagoras...ileri düzeyde rhetorica eğitim-öğretiminin bulucusu...

Theophrastos..Enythmeme Üzerine ve Epikheireme...Biçim Üzerine adlı eseri teknik rhetorica bilgisi açısından oldukça önemlidir..

Cicero'nun deyişiyle 'bir oratorun bütün eylemi ve yeteneği, beş bölüme ayrılır'

1.Inventio..buluş..üzerine konuşulacak davanın temel sorunu..çürütmek yada da uygun kanıtlar...

2.Disposito...düzenleme

3.Phrasis..konuşma biçemi

4.Memoria..bellek

5.Pronuntiatio...söyleyiş

Çiğdem Dürüşken

Political Speeches - Cicero

In Verrem (‘Against Verres’) I - Forensic speech

In Verrem (‘Against Verres’) II - Forensic speech 

De imperio Cn. Pompei -Deliberative speech
In Catilinam (‘Against Catiline’) I -Epideictic speech

In Catilinam (‘Against Catiline’) II -Deliberative speech

In Catilinam (‘Against Catiline’) III -Deliberative speech

In Catilinam (‘Against Catiline’) IV -Deliberative speech

Pro Marcello (‘For Marcellus’) -Epideictic speech

Philippic II -Epideictic speech

Arpinum 

https://en.wikipedia.org/wiki/Arpino

Cicero 106-43 BC

1st case-> age of 25, Pro Quinctio

2nd case -> age of 26, Pro Roscio Amerino

3rd case-> Arretium

age of 30, quaster at Rome-> member of senate

4th case->age of 35, Verres

age of 36, plebeian aedile

age of 39, praetor

1st deliberative speech-> age of 40, De imperio Cn. Pompei (Pro lege Manilia)

2nd speech-> age of 40, Pro Cluentio

age of 42, consulship

3rd speeches->De lege agraria

5th case-> age of 44, Pro Murena

age of 44, he was viewed as the leading senator present

4th speech-> age of 44,Pro Sulla

5th speech-> age of 44,Pro Archia

6th speeches-> age of 46, In Catalinam

age of 48-> exile in Macedonia (18 months)

age of 49-> recalled to Rome

6th speeches->age of 50, Post reditum in senatu, Post reditum ad quirites

7th speeches->age of 50, De domo sua, De haruspicum responsis

8th speech-> age of 50, Pro Sestio

6th case-> age of 50, Pro Caelio

7th case->age of 54, Pro Milone ->oratorical masterpiece

age of 56-> governor of Cilicia, Asia Minor

9th speech-> age of 60, Pro Marcello
10th speech->age of 60, Pro Ligarius
11th speech->age of 61, Pro rege Deiotaro

12th speech-> age of 63 1st-4th Philippic

Cicero's orations..the style is 'periodic'...In periodic style the most important part of the period is the end, the beginning is the second most important...

"...Gaius Verres, a man already convicted, according to universal public opinion, by his character and actions, but already acquitted, according to his own hopes and assertions, by his immense wealth." In Verrem 1

"If you pronounce a fair and scrupulous verdict against this man, you will hold on  the influence which ought by rights to be yours.But if on the other hand his colossal wealth succeeds in destroying the scrupulousness and fairness of the courts, then I shall achieve at least one thing - a recognition that the country had the wrong jurors, and not that the jurors had the wrong defendant, or the defendant the wrong prosecutor." In Verrem 1

"...he adds that there is nothing so sacred that money cannot corrupt it, and nothing so well defended that money cannot overthrow it." In Verrem 1

"I am therefore much more frightened of being thought to have missed out many of his crimes than to have made any up."  In Verrem 1

"He confronts me with empty names of nobility, in other words of arrogant aristocrats, who do not so much damage my case by their nobility as help it by their notoriety." In Verrem 1

"This is a trial in which you will be passing verdict on the defendant, but the Roman people will also be passing verdict on you." In Verrem 1

"...immense wealth is far more likely to increase the suspicion of a criminal's guilt than to provide him with a means of acquittal." In Verrem 1

"In this trial, both the reward of glory and the risk of unpopularity ought, I think, to belong to you; the anxiety and hard work should belong to me; but the knowledge of what is done here and the memory of what was said by both parties should belong to the whole of the general public." In Verrem 1

"Are you trying to hide his thefts, his robberies, his greed, his cruelty, his arrogance, his criminality behind his great achievements and his glory as a general?" In Verrem II.5

"..it is impossible that he should be acquitted without many people breaking law themselves." In Verrem II.5

"What now remains to be judged is not my honour, since that has been proved, nor Verres conduct, since that has been condemned: it is the jurors, an, to tell the truth, it is yourself." In Verrem II.5

"...a subject on which it is more difficult to finish speaking than to begin." De imperio Cn Pompei

"Believe me, and believe the evidence of your own eyes!" De imperio Cn Pompei

"...citizens, was that since I was holding this high office which you were kind enough to bestow upon me, I had a duty to put your wishes, the dignity of Rome, and the security of our provinces and allies before considerations of my own interest." De imperio Cn Pompei

"I am much more vigilant in defence of the country than you are for its destruction." In Catalinam 1

"They agree, and say nothing.Why then do you hold out for a spoken decision, when you can clearly see their silent preference?" In Catalinam 1

"I have always been of the opinion that unpopularity earned by doing what is right is not unpopularity at all, but glory." In Catalinam 1

"I shudder only at the risks to which all humans are subject, the uncertainty of good health, and the frailty of our bodily constitution - and I grieve at the fact that our country, which ought to be immortal, is dependent on the life of a single mortal."  Pro Marcello

"When you have both discharged your obligations to your country and satisfied nature herself with your full fill of life, say, if you wish, that you have lived long enough." Pro Marcello

"If nearly twenty years ago in this very temple I declared that death could not be ultimely for a man who had reached the consulship, with how much more truth could I now say 'for an old man'? In fact, for me, conscript fathers, death is actually desirable now that I have discharged the responsibilities of the offices I attained and completed the tasks I undertook." Philippic II 

Yasalar Üzerine

Marcus Tullius Cicero (MÖ 106-43)

...gençliğinde Roma'da kültürlü olmak, anadil olan Latince yanında Yunancayı da bilmek demektir.

Retorik ya da eski ismiyle Belâgat, etkileyici ve ikna edici konuşma sanatı....Antik Yunanistan'da MÖ 5. yüzyılda Sokrates çevresindekiler tarafından kullanılmış olan bu kelime, ilk kez Platon’un Gorgias adlı eserinde geçmiştir.

Hitabet Roma'daki en önemli sanatlardan biriydi, insanlar hitabet gücüne bağlı olarak kariyerlerini belirliyordu...Cicero..onun parlamasını sağlayan sahip olduğu hitabet gücüydü.

Eğer adalet toplumunların yazılı yasalarına ve kurumlarına boyun eğmeyse ve her şey faydacılık ölçüsüne göre değerlendiriliyorsa, insanın bu durumun kendisine hayli fayda sağlayacağını düşünmesi yasaları reddedip onları bozması anlamını taşır.O halde doğadan kaynaklanmıyorsa adalet bütünüyle mümkün olamaz ve faydacılık üzerine inşa edilen adalet yine bu faydacılık eliyle çökertilir.

...hukuk doğa tarafından onaylanmazsa bütün erdemler anlamını yitirecektir.

..erdem kesin bir şekilde doğada bulunan kusursuz akıldır, dolayısıyla ahlaken doğru olan da orada bulunur.

Hukuk kendi başına ahlaken doğru bir unsur olarak arzulanmalıdır.Nitekim her iyi insan eşitliği ve hukuku sever; hata yapmak ve kendisi için sevilesi olmayanı sevmek iyiye yakışmaz....O halde adalet de ne ödül ne de ödeme vadeder,o sadece kendisi için arzulanır, zira bütün erdemlerin nedeni ve anlamıdır.

...eğer erdem kendi doğasından değil de getirisinden ötürü aranırsa, kötülük denen tek bir erdem var olacaktır...kendi yararına uygun davranan kişi iyi bir insan olamaz, erdemi ödül için isteyen de kötülük dışında bir erdem hedeflememiş olur.

...bilgelik büyün iyi unsurların anasıdır...Bilgelik bize diğer her şeyle birlikte en zor şeyi de öğretmiştir:kendimizi bilmeyi.

Zihin erdemleri bir kere kavrayıp tanıdı mı, artık bedene itaat etmekten ve onu şımartmaktan vazgeçer...böyle bir zihin..tartışma mantığıyla, doğru ve yanlışı ayır etme ilmiyle ve makul çıkarım ile aksi sonucun ne olması gerektiği kavrama becerisiyle güçlü kılacaktır.

Zihin(Mens), Adanmışlık(Pietas),Erdem(Virtus),İnanç(fides) iyi bir şekilde kutsanmalıdır..Roma'da halka açık tapınaklar adanmıştır.

"..öleni övmek için dört dizeyi aşmayan bir kahramanlık şiirinin kazıldığı bir tabletten başka, üzerinde ne bir taş yükselsin ne de bulunsun." Platon

...olması gereken hem boyun eğenin bir gün buyuracağı umudunu taşıması, hem de buyuranın kısa süre içinde kendisinin de boyun eğmek zorunda kalacağını düşünmesidir.

...ülkenin liderlerin aşırı arzuları ve kusurlarıyla bozulması gibi, liderlerin kontrol altında tutulması da ülkenin arındırılmasını ve düzeltilmesini sağlar...Liderlerin suç işlemesi, kendinde kötülük olsa bile, liderlerin aynı suçu işleyecek birçok taklitçesinin olması kadar büyük bir kötülük değildir....ülkenin öde gidenleri nasılsa, ülkenin kendisi de öyledir, liderlerde nasıl bir karakter değişikliği olursa, halkın başına da aynısı gelecektir.

Aristoteles: MÖ 384-322

Attica: Atina'yı da içeren Yunanistan bölgesinin adıdır.

Censor: Roma'da ki devlet memurları içinde en üstünüdür., iki memur olarak hizmet ederler...

Cleisthenes: MÖ altıncı yüzyılın sonunda Atinalıları on kavme ayırıp meclisi ve orduyu düzenlemiş ve demokrasinin altyapısı hazırlamıştır.

Ius Civile: Vatandaşlık hukuku (Romalılara özel)

Magistratus: Roma'da yüksek devlet memuriyetidir.

On iki Levha (Yasaları): MÖ 450'de...öncesinde Roma'da yazılı yasalar mevcut olmadığından örf ve adete göre hareket edilirdi...soylu aileler Patricii ve halk plebs sınıfı arasındaki toplumsal çatışmalar ve politik anlaşmazlıklar... anlaşılan yasalar on iki levhaya yazılmış ve herkesin okuyabilmesi için Forum'da bir yere asılmıştır

Romulus:Roma'yı kuran ve ik kralı olan efsanevi kişilik

Senatus:Yaşlılar meclisi olarak düşünülebilir...'babalar' anlamındaki 'aile reisleri' kralın yanında bir danışma kurulu

Tribunus: belli bir insan topluluğunun yöneticisi, koruyucusu