adsense

5 Mayıs 2021 Çarşamba

Marcus Aurelius Antoninus - Historia Augusta

Marcus Aurelius Antoninus Augustus 161 - 180 yılları arası Roma İmparatoru. 
96 - 180 yılları arasında görev yapan Beş İyi İmparator'dan sonuncusudur ve aynı zamanda en önemli Stoacı filozoflardan biri olarak kabul edilir.

...O, Platon'u hayal kurduğu ideal yöneticidir: hem filozof hem imparator ya da hem imparator hem filozoftur.

4 Mayıs 2021 Salı

Roma'da Rhetorica Eğitimi

Cicero, İ.Ö. 55 , De Oratore
Quintilianus, İ.S 88, Institutio Oratore

Antikçağ'da...'dili ikna edecek biçimde kullanma sanatı' olarak bilinen rhetorica,  Eski Yunanca rhetorike tekhne terimi ile karşılanır. Eski Yunanca rheter ya da rhetor, toplum önünde konuşan kimse, denir. Rhetoreuo terimi ise söz sanatını icra etme, toplum önünde konuşma, söylev anlamında kullanılır.

Romalılar Eski Yunan rhetorica tekniklerini benimsedikten sonra,  rhetorike tekhne terimini rhetorica, bu sanatın uygulayıcısını da rhetor demeyi uygun bulmuşlardır.Ancak latincede çoğu zaman Oro fiilinden türemiş orator, söz sanatının uygulayıcısı anlamında kullanılmıştır

Bunların yanında rhetorica sanatını karşılamak için eloquentia (etkili ve güzel söz söyleme sanatı) sözcüğü de oldukça sık kullanılmıştır.

..Türkçe karşılıkları rhetorike tekhne ya da Latince oratio terimi konuşma sanatı, söz söyleme sanatı, belagat, söylev ya da retorik...Rhetor ya da Orator terimi ise söylevci, konuşmacı,...ya da rhetor ya da retorikçi terimiyle karşılanmıştır.

Romalıların yaptığı ayrımla, rhetorica söz sanatlarının teknik bilgisi,  rhetor bu teknik bilgilere uzman olan ve bunları öğreten kişi, oratio bir topluluk önünde etkileyici konuşma yapma, orator, bir topluluk önünde etkileyici konuşma yapan kişi olarak kaşılamak anlam karmaşasını ortadan kaldırır.

Aristoteles...Rhetorica'yı sistematik bir sanat...konuşmak suretiyle bütün ikna etme yöntemlerini keşfetme yetisi..olarak tanımlamıştır. Tekhne Rhetorike adlı eseri... 

Platon..Rhetorica'yı..bir kandırma sanatı olduğunu söyler. Diyalektiği, gerçeği bulma yöntemi olarak savunur

...bize göre, Antikçağ'da rhetorica, öncelikle, belli bir konuşma eğitimi aldıktan sonra, siyasal alanda, mahkemelerde ve çeşitli törenlerde dinleyicilerin bir konuda ikna etmek için yöntemli konuşma sanatıdır; ikincil olarak, edebiyatın tüm alanlarında kullanılan söz sanatları dizgesidir.

Eski Yunan'da..rhetorica, toplumun demokratik bir ortama girmesiyle birlikte ortaya çıkmıştır.

İlk olarak İ.Ö.V...mahkemelerde halkın kendi hakkını, konuşma yetisi kullanarak savunması...Atina'nın düşü dünyasındaki ilginin insan ve toplum yaşamına kayması...sofistler...Attika rhetorları kanonu...Isokrates

...faydacı ve uygulamaya yönelik eğitim anlayışına sahip olan Romalıların 'orator' yaratma düşüncelerine cok uygundu...Rhetorica sanatı...Cumhuriyet döneminin ikinci yarısından başlayarak, İmparatorluk yıllarında yaşanan siyasal kargaşalıklardan etkilenmesine karşın...Roma'nın kültürünü oluşturmuştur.

Cicero'nun yarattığı Humanitas anlayışı rhetorica eğitimini temel alır... 
Quintilianus...Vir bonus dicendi peritus...konuşma ustası, iyi bir kişi - doğru düşünmenin ve doğru davranmanın simgesi..yaratacak olan yine rhetorica'dır

Eski Yunan...sofistler...bireysel kültür önem kazanmaya başlamıştı, yavaş yavaş insana kendi varlığını gerçekleştirmeyi başaran, kendi haklarına sahip otonom bir kişilik olarak bakılıyordu...dil ve edebiyatın önemi...sürdükleri savları kanıtlamak için eşseslilere ve mecaz kullanımlara ağırlık vermişlerdir.

Rhetorica sanatı Gorgias ile birlikte yöntemli ve düzgün konuşmanın ötesine geçip bütün edebiyata uygulanır hale gelmiştir...

Isokrates...büyük bir ahlak hareketinin de öncülüğünü üstlenen kişi oldu.Eğitim tarihinde humanist eğitim anlayışının babası olarak değerlendirilen...çıkış noktası zihinsel eğitimin yanında karakter eğitimi de sağlamaktı...Isokrates'in eğitimli insan tanımı daha sonra Romalıların...Vir bonus dicendi peritus olarak tanımladıkları ideal orator olacaktır.

Platon..Akademia
Aristoteles...Lykeion

Hellenistik dönemde...okullarda dil bilgisi ve edebiyattan başka konularda işleniyordu...Septem Artes Liberales (yedi özgür sanat)...gramer, rhetorica, dialektik, geometri, aritmetik, astronomi ve müzik....yüksek eğitim için felsefe ya da rheotrica okuluna giderdi.

Hermagoras...ileri düzeyde rhetorica eğitim-öğretiminin bulucusu...
Theophrastos..Enythmeme Üzerine ve Epikheireme...Biçim Üzerine adlı eseri teknik rhetorica bilgisi açısından oldukça önemlidir..

Cicero'nun deyişiyle 'bir oratorun bütün eylemi ve yeteneği, beş bölüme ayrılır'
1.Inventio..buluş..üzerine konuşulacak davanın temel sorunu..çürütmek yada da uygun kanıtlar...
2.Disposito...düzenleme
3.Phrasis..konuşma biçemi
4.Memoria..bellek
5.Pronuntiatio...söyleyiş

Çiğdem Dürüşken

2 Mayıs 2021 Pazar

Biraz da Film...Awakenings

 

“Awakening, basically, is a reversal of this: the patient ceases to feel the presence of illness and the absence of the world, and comes to feel the absence of his illness and the full presence of the world.”

“The human spirit is more powerful than any drug, and that is what needs to be nourished: with work, play, friendship, family. These are the things that matter. This is what we'd forgotten, the simplest things.”

“When my son was born healthy, I never asked why. Why was I so lucky? What did I do to deserve this perfect child, this perfect life? But when he got sick, you can bet I asked why. I demanded to know why. Why was this happening?”


Anadolu'lu İnsan Olmak

"İnsanın dünyası kültür dünyasıdır.İnsan içinde yaşayacağı bu çevreyi kendi yaratır.Yarattığı çevre onu etkiler, biçimlendirir, yeniden yaratır...İnsan çevreyi, çevre insanı yaratır.Çevresi için bir şey yapmayan insan, kendisi için de bir şey yapmıyor demektir."

Kültürsüzlük mimarlığın en büyük engelidir.

...Almanya'daki, İngiltere'deki, Danimarka'daki bir yapıya öykünerek Türk çocuklarının eğitileceği bir yapı yapılamaz, yapılmamalıdır.Önce demokrat, düşüncesinde özgür, soru soran, çağdaş, kendi coğrafyasını, geçmişini bilen,insan sever...bizim koşullarımıza göre, yönteminin bilimsel araştırması gerçekleştirilmeli, eleştirisi yapılmalı.Sonra bizim koşullarımızın mimarlığı yaratılmalı.

Umudum, yaratmanın ne olduğunu başkalarından daha iyi bilenlerin, çocukları yaratmada rahat bırakmaları...

Çocukluğunuzu hiç unutmayın, hiç bırakmayın...Bağımsızca düşünün, düşündüğünüzü bağımsızca ortaya koyun.

Temelinden girişmezsek neyi çözebileceğimizi sanacağız bakalım...

Daha yarım yüzyıl öncesine dek, tarımın, insanın kendi besinin üretmesinin Anadolu'da başladığı bilinmiyordu...İnsanın kendisi, doğasını tanıma istencinin bilincine vardıkça geleceğe inancınız artacak.

Kirli havada temiz soluk alabilmek çok zor.

Her şeyi kendi sırtınızdan öğrenmeyin.Paylaşın eksikleri, artıkları...

Kültürel altyapısı olmayan ya da yarım yamalak kişinin yapacağı her şey yarım yamalak olacaktır.

Bütün Köy Enstitüleri, aydınlatma özekleri olan yeni çözümlere kavuşturulmalı...Öyle değil mi?

Konuşma iş yap!...Yitirecek saatin bile yok.Hele günün, ayın, yılın hele hiç...

Hele sekiz dokuz yaşlarındaki kızları da torbalanmış görmek kişiye denizin serinliğini bile unutturuyor.Kendi çocuğuna ahlaksızlık gözüyle bakabilmek nasıl bir duygu ki?

Bu bildiri nasıl başlıyordu biliyor musunuz?
Bin yıllık kültür tarihimiz...
Binlerce yıllık değil, bin yıllık!
Geri kalanını kime bırakıyorlardı ki?

Elbette hep uyanık olmak gerekiyor, görebilmek gerekiyor...
Yürekli vatandaş olamadınız mı birileri sizi sıraya sokmağa kalkışıyor.

Orhan Pamuk'u kutluyorum...onların en çok önemsedikleri ödülle düzeyini batılılara da onaylatmıştır...Bu işin içinde politika varsa da bu onların düzeyini gösterir, bizimkini değil!

...kendi umutsuzluğunu karşısındakine bulaştırmak...Türkiye'ye gerçek anlamda kötülük etmek.
Kim o ağıt yakan kim
O umarsız olan
Umut doluyum
Tastamam anadoluyum

Hıristiyan Yahudi'ye okkalı bir tokat atmış.yahudi ne oluyor derken, Hıristiyan açıklamış:
-Siz İsa'yı öldürmüşsünüz!
-Yahu deli misin? O iki bin yıl önceydi...
-Bilmem, ben yeni duydum.

Mimarlık, olanakları en iyi değerlendirip, en iyi, en ekonomik yolda kullanarak, insancıl yaşam ortamları yaratmaktır.Tek ölçeği vardır, her anlamda: İnsan...

..yazı Mezopotamya'da bulunmuş, günümüzden 6000 yıl önce..oradan da 2000 yıl sonra Anadolu'ya geçmiş...Anadolu'dan bugun bizim Yunanistan dediğimiz Hellenistan'a 1200 yıl sonra geçmiş...Troya'da savaşanların karşıdan gelenleri abc'siz iken, Anadolu'yu savunanlar yazıyı biliyorlardı demek ki...

Dilin düzeyi düşünceyle, düşüncenin düzeyi dille anlaşılır.Anlaşıldığı ölçüde anlatabiliyor demektir dil.

Kendimizi değiştirmediğimiz gün yaşanmış bir gün değildir.

CENGİZ BEKTAŞ

29 Nisan 2021 Perşembe

Beyaz Geceler

Harika bir geceydi, belki de sadece gençken yaşanabilen gecelerden biriydi...Gök öyle yıldızlıydı, öyle aydınlıktı ki, ona bakınca insan ister istemez kendi kendine soruyordu.Böyle bir göğün altında huysuz ve kaprisli insanlar yaşıyor olabilir mi gerçekten?Bu da genç bir soruydu, sevgili okur, çok genç, ama Tanrı böyle soruyu eksik etmesin yüreğinizden!

Yarın buraya gelmeden edemem.Ben hayalperestim...

Yeni düş - yeni mutluluk!Yeni bir lezizi baştan çıkarıcı zehir! Ah, ona ne bizim gerçek yaşamımızdan!

..çevrende insan kalabalığının canlı girdabının nasıl kükreyip dönendiğini duyarsın, duyarsın, görürsün nasıl yaşıyor insanlar -gerçeklikte yaşıyorlar, görürsün, yaşam onlar için ödünç alınmış değil, yaşamları uyku gibi, hayal gibi uçup gitmiyor, yaşamları sonsuza dek yenileniyor...o zaman nasıl da neşesiz ve sıradanlık ölçüsünde tekdüze oluyor.

Hissedersin sonunda yorulduğunu, sonsuz çabada yorulduğunu bu yorulmaz fantezinin, çünkü sonuçta olgunlaşırsın, önceki ideallerini geride bırakırsın: Küle. kalıntıya dönüşürler, eğer başka bir hayat yoksa, onu bu kalıntılardan inşa etmek gerekecektir.Bu arada ruh hep başka bir şey diler ve ister!Ve hayalperest boş yere, külleri karıştırır gibi eski hayallerini karıştırır, o küllerde bir kıvılcım olsun bulmaya çabalar....ondaki daha önceden tatlı tatlı gelmiş, ruhu huzursuz etmiş, kanı kaynatmış, gözlerden yaşlar akıtmış ve kendisini görkemli biçimde kandırmış olan şeyi tekrar diriltmek için.

...sanki bir sakika bütün bir asır sürmeliydi ve sanki bütün yaşam durmuştu benim için...

Nastenka: Neden o siz değilsiniz? Neden o sizin gibi değil? Onu sizden daha çok seviyor olsam da o sizden daha kötü.

Nastenka:Neden en iyi insan bile sanki bir başkasından bir şeyler gizliyor ve ona karşı susuyor?...Herkes gerçekte olduğundan daha katı görünmeye çalışır, sanki herkes açıkça dışa vurursa duygularıyla alay edileceğinden korkmaktadır...

"Yani biz artık sonsuza dek beraberiz, öyle değil mi?"
"Ah!Nastenka! Bir bilseydin şimdi nasıl bir yalnızlık içindeyim."

Dostoyevski

25 Nisan 2021 Pazar

Rubailer


Celaleddin Rumi (1207) Belh'te doğdu.Devrin en büyük alimleriden olan babası bu şehri terk ettikten sonra...Larende'ye geldi...Selçuk Sultanı Alaeddin Keykubat'ın davetiyle Konya'ya yerleşti.

"Seninle beraber olduğum zaman sevgin beni uyutmaz.
Sensizken de hasretinle gözlerim uyku tutmaz.
Her iki gecede de ben yine uyanık kalırım.
Bu iki uykusuzluk arasındaki farkı artık sen anla!"

"Senin tuzağından gönlüm evine kaçtım.
Halbuki gönlüm tuzak oldu ve
ben gene sana tutuldum."

"Çok bilgili olan akıl, senin aşkından bihaberdir, gafildir.
Seni özleyen yürek ateşler içinde uyur.
Eğer gözsüz ve gönülsüz uyuyacak olursam şaşmayın.
Zira iki gözüm kan olmuştur, uyuyan gözlerim değil, kandır."


"Zehir içmişim, şeker bana kar eder mi?
Benim için 'Onun ayağına zincir bağlayın' diyorlar
Halbuki deli olan gönüldür, ayağıma zincir vurmak neye yarar?"

"Şarap senin kadehinden olursa mestlik iyidir.
Senin aşkının varlığı içinde öyle yok oldum ki,
Yokluk bin varlıktan yeğdir."

Mevlana